เมื่อเริ่มทำธุรกิจในรูปแบบบริษัท เจ้าของกิจการมักพบชื่อแบบภาษีหลายชนิด หนึ่งในคู่ที่สร้างความสับสนมากที่สุดคือ “ภ.ง.ด.50” และ “ภ.ง.ด.51” เพราะทั้งสองแบบเกี่ยวข้องกับภาษีเงินได้นิติบุคคลเหมือนกัน แต่ใช้คนละช่วงเวลาและมีวิธีคำนวณต่างกัน
หากอธิบายอย่างง่าย ภ.ง.ด.51 เปรียบเสมือนการประเมินสถานการณ์ภาษีระหว่างทาง ส่วน ภ.ง.ด.50 คือการสรุปผลจริงเมื่อปิดรอบบัญชีแล้ว
การเข้าใจความแตกต่างไม่ได้ช่วยเพียงให้ยื่นภาษีทันเวลา แต่ยังช่วยให้เจ้าของธุรกิจบริหารเงินสด วางแผนภาษี และตรวจพบความผิดปกติของรายได้หรือต้นทุนก่อนถึงวันปิดงบได้ด้วย
บทความนี้จะพาไปดูว่าแบบทั้งสองต่างกันอย่างไร ใครต้องยื่น คำนวณจากอะไร และมีจุดใดที่เจ้าของธุรกิจควรระวังเป็นพิเศษ
คำตอบแบบสั้น
ภ.ง.ด.51 เป็นแบบภาษีเงินได้นิติบุคคลครึ่งรอบบัญชี โดยนิติบุคคลทั่วไปใช้ประมาณการกำไรสุทธิของทั้งปีแล้วนำกึ่งหนึ่งมาคำนวณภาษี ส่วน ภ.ง.ด.50 เป็นแบบภาษีเงินได้นิติบุคคลเมื่อสิ้นรอบบัญชี ใช้กำไรสุทธิทางภาษีที่เกิดขึ้นจริงตลอดรอบบัญชี
ภ.ง.ด.50 คืออะไร
ภ.ง.ด.50 คือแบบแสดงรายการภาษีเงินได้นิติบุคคลเมื่อสิ้นรอบระยะเวลาบัญชี ใช้รายได้และรายจ่ายที่เกิดขึ้นจริงตลอดรอบบัญชีมาคำนวณกำไรสุทธิทางภาษี
คำว่า “กำไรสุทธิทางภาษี” อาจไม่เท่ากับกำไรที่แสดงในงบการเงิน เพราะรายการทางบัญชีบางรายการอาจต้องปรับปรุงตามเงื่อนไขทางภาษี เช่น รายจ่ายที่ไม่มีหลักฐานครบถ้วน รายจ่ายส่วนตัวของกรรมการ หรือค่าใช้จ่ายบางประเภทที่กฎหมายไม่ยอมให้นำมาหักทั้งหมด
ภ.ง.ด.50 จึงเป็นมากกว่าการนำกำไรในงบการเงินมาคูณอัตราภาษี แต่ต้องผ่านการตรวจสอบและปรับปรุงรายการให้ถูกต้องก่อน
ใครมีหน้าที่ยื่น ภ.ง.ด.50
โดยทั่วไป บริษัทหรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลที่มีหน้าที่เสียภาษีจากกำไรสุทธิต้องยื่น ภ.ง.ด.50 เมื่อสิ้นรอบบัญชี แม้ในรอบนั้นจะ:
- มีผลกำไร
- มีผลขาดทุน
- ยังไม่มีรายได้
- ยังไม่ได้เริ่มขายสินค้าหรือให้บริการเต็มรูปแบบ
การไม่มีภาษีต้องชำระไม่ได้หมายความว่าไม่มีหน้าที่ยื่นแบบ เพราะหน้าที่ “ยื่นแบบ” กับหน้าที่ “ชำระภาษี” เป็นคนละเรื่องกัน
ผู้ประกอบการที่ทำธุรกิจในนามบุคคลธรรมดา เช่น ฟรีแลนซ์หรือร้านค้าออนไลน์ที่ยังไม่ได้จดทะเบียนเป็นบริษัท ไม่ได้ใช้ ภ.ง.ด.50 แต่จะใช้แบบภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาตามประเภทเงินได้ของตน
ภ.ง.ด.50 ยื่นเมื่อไร
ภ.ง.ด.50 ต้องยื่นภายใน 150 วันนับจากวันสุดท้ายของรอบระยะเวลาบัญชี
ตัวอย่างเช่น บริษัทมีรอบบัญชีตั้งแต่วันที่ 1 มกราคมถึง 31 ธันวาคม วันครบกำหนดตามหลักทั่วไปจะอยู่ในช่วงปลายเดือนพฤษภาคมของปีถัดไป แต่หากตรงกับวันหยุด หรือมีหลักเกณฑ์สำหรับการยื่นผ่านระบบอิเล็กทรอนิกส์ วันที่ยื่นจริงอาจแตกต่างออกไป เจ้าของธุรกิจจึงควรตรวจสอบปฏิทินภาษีอากรของกรมสรรพากร ในแต่ละปีอีกครั้ง
การยื่น ภ.ง.ด.50 โดยทั่วไปต้องใช้ข้อมูลจากงบการเงินและรายการปรับปรุงทางภาษี จึงควรเริ่มปิดบัญชีและรวบรวมเอกสารล่วงหน้า ไม่ควรรอจนใกล้วันครบกำหนด
ภ.ง.ด.51 คืออะไร
ภ.ง.ด.51 คือแบบแสดงรายการภาษีเงินได้นิติบุคคลครึ่งรอบระยะเวลาบัญชี
สำหรับบริษัทหรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลทั่วไป วิธีคำนวณไม่ได้ใช้เฉพาะกำไรที่เกิดขึ้นจริงใน 6 เดือนแรก แต่ต้อง ประมาณการกำไรสุทธิทางภาษีของทั้งรอบบัญชี แล้วนำกึ่งหนึ่งของประมาณการนั้นมาคำนวณภาษี
ตัวอย่างเช่น บริษัทคาดว่าทั้งปีจะมีกำไรสุทธิทางภาษี 1,200,000 บาท ฐานกำไรที่นำมาคำนวณภาษีครึ่งปีเบื้องต้นจะเป็นกึ่งหนึ่ง คือ 600,000 บาท จากนั้นจึงใช้อัตราภาษีที่กิจการมีสิทธิใช้ และหักเครดิตภาษีที่เกี่ยวข้องตามเงื่อนไข
บริษัทจดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์ ธนาคารพาณิชย์ และนิติบุคคลบางประเภทที่กฎหมายกำหนด อาจใช้กำไรสุทธิจริงของรอบ 6 เดือนแรกแทนการประมาณการทั้งปี จึง ควรพิจารณาตามข้อเท็จจริงของแต่ละธุรกิจ
กรมสรรพากรอธิบายหลักการคำนวณว่า นิติบุคคลทั่วไปต้องจัดทำประมาณการกำไรหรือขาดทุนสุทธิของรอบบัญชี และคำนวณภาษีจากกึ่งหนึ่งของประมาณการกำไรสุทธินั้น
ใครมีหน้าที่ยื่น ภ.ง.ด.51
โดยทั่วไป บริษัทและห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลที่มีรอบบัญชีครบ 12 เดือนมีหน้าที่ยื่น ภ.ง.ด.51 แม้จะประมาณการว่า:
- มีกำไรแต่ยังไม่มีภาษีต้องชำระ
- ขาดทุน
- รายได้ลดลงจากปีก่อน
- ธุรกิจยังอยู่ระหว่างลงทุนหรือขยายกิจการ
ข้อยกเว้นสำคัญคือ บริษัทหรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลที่เพิ่งจัดตั้งและมีรอบบัญชีแรก น้อยกว่า 12 เดือน ไม่ต้องยื่น ภ.ง.ด.51 สำหรับรอบบัญชีแรกนั้น แต่ยังต้องยื่น ภ.ง.ด.50 เมื่อสิ้นรอบบัญชีตามปกติ
หลักเกณฑ์นี้ได้รับการยืนยันในคำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับ ภ.ง.ด.51 ของกรมสรรพากร
ภ.ง.ด.51 ยื่นเมื่อไร
ภ.ง.ด.51 ต้องยื่นภายใน 2 เดือนนับจากวันสุดท้ายของช่วง 6 เดือนแรกของรอบบัญชี
ตัวอย่าง บริษัทมีรอบบัญชี 1 มกราคมถึง 31 ธันวาคม:
- ช่วง 6 เดือนแรกสิ้นสุดวันที่ 30 มิถุนายน
- กำหนดยื่นตามหลักทั่วไปคือภายในวันที่ 31 สิงหาคม
- หากวันครบกำหนดตรงกับวันหยุด หรือมีสิทธิขยายเวลาจากการยื่นออนไลน์ ให้ตรวจสอบปฏิทินของกรมสรรพากรในปีนั้น
หากบริษัทใช้รอบบัญชีไม่ตรงกับปีปฏิทิน ต้องนับจากวันแรกของรอบบัญชีของบริษัทเอง ไม่ควรยึดเดือนสิงหาคมเป็นกำหนดตายตัวสำหรับทุกกิจการ
การคำนวณ ภ.ง.ด.51 สำหรับนิติบุคคลทั่วไป
แนวคิดเบื้องต้นมีดังนี้:
- ประมาณการรายได้ของทั้งรอบบัญชี
- ประมาณการรายจ่ายที่เกี่ยวข้องกับกิจการ
- ปรับปรุงรายการตามหลักภาษี
- คำนวณประมาณการกำไรสุทธิทางภาษีทั้งปี
- นำกึ่งหนึ่งของประมาณการกำไรสุทธิมาคำนวณภาษี
- หักเครดิตภาษีที่นำมาใช้ได้ตามเงื่อนไข
- ชำระภาษีคงเหลือพร้อมยื่น ภ.ง.ด.51
อัตราภาษีที่ใช้ขึ้นอยู่กับสถานะและเงื่อนไขของกิจการ เช่น ทุนชำระแล้ว รายได้รวม สิทธิส่งเสริมการลงทุน หรือสิทธิยกเว้นอื่น จึงไม่ควรสรุปว่า SME ทุกแห่งใช้อัตราเดียวกัน
การคำนวณ ภ.ง.ด.50
เมื่อสิ้นรอบบัญชี บริษัทจะใช้ผลประกอบการจริงทั้งปี โดยมีขั้นตอนทั่วไปดังนี้:
- สรุปรายได้และรายจ่ายจริงตลอดรอบบัญชี
- ปิดบัญชีและจัดทำงบการเงิน
- ปรับกำไรทางบัญชีให้เป็นกำไรสุทธิทางภาษี
- คำนวณภาษีตามอัตราที่กิจการมีสิทธิใช้
- หักภาษีที่ชำระไว้ตาม ภ.ง.ด.51
- หักภาษี ณ ที่จ่ายและเครดิตอื่นที่ใช้ได้
- ชำระภาษีเพิ่มเติม หรือแสดงยอดชำระไว้เกินตามผลการคำนวณ
คู่มือของกรมสรรพากรระบุว่า ภาษีที่ชำระตาม ภ.ง.ด.51 และภาษีที่ถูกหัก ณ ที่จ่ายซึ่งใช้สิทธิได้ สามารถนำมาหักออกจากภาษีใน ภ.ง.ด.50 ได้ ดูรายละเอียดได้จากคู่มือภาษีเงินได้นิติบุคคลสำหรับ SME
ตัวอย่างการยื่นแบบสำหรับธุรกิจ SME
ตัวอย่างที่ 1: บริษัทให้บริการที่รายได้ค่อนข้างสม่ำเสมอ
บริษัทให้บริการด้านการตลาดคาดการณ์ว่าในปีนี้จะมี:
- รายได้ทั้งปี 5,000,000 บาท
- รายจ่ายที่หักทางภาษีได้ 3,800,000 บาท
- ประมาณการกำไรสุทธิทางภาษี 1,200,000 บาท
สำหรับ ภ.ง.ด.51 บริษัทจะนำกึ่งหนึ่งของประมาณการกำไรสุทธิ คือ 600,000 บาท ไปคำนวณภาษีตามอัตราที่บริษัทมีสิทธิใช้
เมื่อสิ้นปี หากกำไรสุทธิทางภาษีจริงเป็น 1,500,000 บาท บริษัทจะคำนวณภาษีทั้งปีใน ภ.ง.ด.50 แล้วนำภาษีที่จ่ายตาม ภ.ง.ด.51 และเครดิตภาษีอื่นที่ใช้ได้มาหักออก
ตัวอย่างที่ 2: ร้านค้าออนไลน์ที่ยอดขายสูงช่วงปลายปี
บริษัทขายสินค้าออนไลน์มียอดขายในช่วง 6 เดือนแรกไม่สูงมาก แต่สินค้าขายดีในช่วงเทศกาลปลายปี หากบริษัทนำกำไรจริง 6 เดือนแรกมาคูณสอง อาจได้ประมาณการที่ต่ำกว่าความเป็นจริงมาก
ธุรกิจลักษณะนี้ควรนำข้อมูลต่อไปนี้มาร่วมประมาณการ:
- ยอดขายช่วงปลายปีของปีก่อน
- แผนจัดโปรโมชัน
- คำสั่งซื้อที่ยืนยันแล้ว
- สินค้าคงเหลือและแผนการสั่งสินค้า
- งบโฆษณาช่วงแคมเปญใหญ่
- ต้นทุนค่าธรรมเนียมแพลตฟอร์มและค่าขนส่ง
นี่เป็นตัวอย่างที่แสดงว่า “ประมาณการกำไร” ไม่ใช่การเดาตัวเลข แต่เป็นการใช้ข้อมูลธุรกิจมาสร้างภาพของทั้งปีอย่างมีเหตุผล
ตัวอย่างที่ 3: ฟรีแลนซ์ที่เพิ่งเปลี่ยนมาจดบริษัท
ฟรีแลนซ์คนหนึ่งเคยรับรายได้ในนามบุคคลธรรมดาและยื่นแบบภาษีบุคคลธรรมดา ต่อมาได้จดทะเบียนบริษัทเพื่อรับงานจากลูกค้าองค์กร
นับจากวันที่บริษัทเริ่มมีรายได้ รายได้ของบริษัทต้องแยกออกจากรายได้ส่วนตัว และบริษัทจะมีหน้าที่ยื่นแบบภาษีของนิติบุคคล รวมถึง ภ.ง.ด.50 และ ภ.ง.ด.51 ตามเงื่อนไข
หากรอบบัญชีแรกของบริษัทสั้นกว่า 12 เดือน บริษัทอาจไม่ต้องยื่น ภ.ง.ด.51 ในรอบแรก แต่ยังคงต้องยื่น ภ.ง.ด.50 หลังปิดรอบบัญชี
ความเข้าใจผิดที่พบบ่อย
เข้าใจผิดว่า ภ.ง.ด.51 คือการคำนวณจากกำไรจริง 6 เดือนแรกเสมอ
สำหรับบริษัททั่วไปไม่ใช่เช่นนั้น เพราะต้องประมาณการกำไรสุทธิทางภาษีของทั้งรอบบัญชี แล้วนำกึ่งหนึ่งมาคำนวณภาษี ส่วนการใช้กำไรจริง 6 เดือนแรกเป็นวิธีของนิติบุคคลบางประเภทตามที่กฎหมายกำหนด
เข้าใจผิดว่าขาดทุนแล้วไม่ต้องยื่นแบบ
แม้ไม่มีภาษีต้องจ่าย บริษัทอาจยังมีหน้าที่ยื่นแบบทั้ง ภ.ง.ด.50 และ ภ.ง.ด.51 การไม่ยื่นเพราะคิดว่า “ไม่มีภาษีจึงไม่เป็นไร” อาจทำให้เกิดค่าปรับได้
เข้าใจผิดว่าภาษีจาก ภ.ง.ด.51 เป็นภาษีอีกก้อนหนึ่ง
ภาษีที่ชำระตาม ภ.ง.ด.51 เป็นภาษีระหว่างรอบบัญชี ไม่ใช่การเก็บซ้ำ เมื่อคำนวณ ภ.ง.ด.50 สามารถนำยอดดังกล่าวมาหักจากภาษีประจำปีตามเงื่อนไขได้
เข้าใจผิดว่าใช้กำไรในงบประมาณได้ทันที
ตัวเลขที่ใช้ควรเป็นกำไรสุทธิทางภาษี ไม่ใช่กำไรทางบัญชีเพียงอย่างเดียว เพราะอาจมีค่าใช้จ่ายต้องห้ามหรือรายการปรับปรุงอื่น
เข้าใจผิดว่า SME ทุกแห่งเสียภาษีในอัตราเดียวกัน
สิทธิอัตราภาษี SME มีเงื่อนไขเรื่องทุนชำระแล้วและรายได้ รวมถึงอาจมีสิทธิยกเว้นหรือส่งเสริมการลงทุนอื่น เจ้าของธุรกิจจึงควรตรวจสอบสถานะของบริษัทก่อนคำนวณ
ประมาณการกำไร ภ.ง.ด.51 ต่ำไปมีผลอย่างไร
หากประมาณการกำไรสุทธิใน ภ.ง.ด.51 ต่ำกว่ากำไรสุทธิจริงตาม ภ.ง.ด.50 เกินร้อยละ 25 โดยไม่มีเหตุอันสมควร บริษัทอาจต้องเสียเงินเพิ่มร้อยละ 20 ของภาษีที่ชำระขาดตามหลักเกณฑ์
สูตรตรวจสอบเบื้องต้นคือ:
(กำไรสุทธิทางภาษีจริง − ประมาณการกำไรสุทธิ) ÷ กำไรสุทธิทางภาษีจริง × 100
ตัวอย่าง:
- ประมาณการกำไรสุทธิใน ภ.ง.ด.51 จำนวน 800,000 บาท
- กำไรสุทธิจริงตาม ภ.ง.ด.50 จำนวน 1,200,000 บาท
- ประมาณการขาดไป 400,000 บาท
- คิดเป็น 33.33% ของกำไรสุทธิจริง
กรณีนี้ประมาณการขาดไปเกิน 25% แต่ยังต้องพิจารณาต่อว่ามี “เหตุอันสมควร” หรือไม่ เช่น มีรายได้ก้อนใหญ่ที่คาดการณ์ไม่ได้ หรือเกิดการเปลี่ยนแปลงทางธุรกิจที่มีหลักฐานรองรับ
การเกิน 25% จึงไม่ได้หมายความว่าจะถูกเรียกเงินเพิ่มโดยอัตโนมัติทุกกรณี แต่บริษัทควรมีเอกสารแสดงที่มาของประมาณการและเหตุการณ์ที่ทำให้ผลจริงเปลี่ยนไป ทั้งนี้ ควรพิจารณาตามข้อเท็จจริงของแต่ละธุรกิจ
กรมสรรพากรมีคำอธิบายวิธีคำนวณและตัวอย่างเหตุอันสมควร ไว้โดยเฉพาะ เจ้าของธุรกิจที่พบว่ายอดขายหรือกำไรเปลี่ยนไปมากควรปรึกษาผู้ทำบัญชีก่อนถึงวันยื่นแบบ
ข้อควรระวังสำหรับเจ้าของธุรกิจ
- อย่าใช้ยอดเงินเข้าบัญชีธนาคารแทนรายได้ทางภาษีโดยไม่ตรวจสอบ
- แยกค่าใช้จ่ายส่วนตัวของกรรมการออกจากค่าใช้จ่ายบริษัท
- ตรวจสอบรายได้ค้างรับและค่าใช้จ่ายค้างจ่ายตามเกณฑ์ที่กิจการใช้
- บันทึกสินค้าคงเหลือและต้นทุนขายให้เป็นปัจจุบัน
- อย่าประมาณการจากครึ่งปีแรกเพียงอย่างเดียว หากธุรกิจมีฤดูกาลขาย
- ตรวจสอบรายการค่าใช้จ่ายที่อาจหักทางภาษีไม่ได้
- เก็บสมมติฐานและเอกสารประกอบประมาณการ ภ.ง.ด.51
- ตรวจสอบเครดิตภาษีหัก ณ ที่จ่ายให้ตรงกับเอกสาร
- แยกวันครบกำหนดตามรอบบัญชีของบริษัท ไม่ยึดวันที่ของบริษัทอื่น
- ยืนยันการชำระเงินหลังยื่นออนไลน์ เพราะการกรอกและส่งแบบอย่างเดียวอาจยังไม่ถือว่าเสร็จสมบูรณ์หากมีภาษีแต่ชำระไม่สำเร็จ
การยื่นล่าช้าอาจมีทั้งค่าปรับและเงินเพิ่ม โดยผลแตกต่างกันตามแบบ จำนวนภาษี และข้อเท็จจริงของการยื่น จึงควรรีบตรวจสอบทันทีเมื่อพบว่าเลยกำหนด ไม่ควรรอให้ได้รับหนังสือแจ้งก่อน
แนวทางปฏิบัติที่แนะนำ
เจ้าของธุรกิจสามารถลดความเสี่ยงได้ด้วยกระบวนการง่าย ๆ ดังนี้:
- ปิดรายรับและรายจ่ายทุกเดือน
- กระทบยอดบัญชีธนาคารกับบัญชีบริษัท
- ตรวจสอบลูกหนี้ เจ้าหนี้ และสินค้าคงเหลือ
- เปรียบเทียบผลจริงกับงบประมาณอย่างน้อยทุกไตรมาส
- ปรับประมาณการยอดขายและต้นทุนเมื่อมีข้อมูลใหม่
- ตรวจรายการทางภาษีก่อนคำนวณกำไรสุทธิ
- กันเงินสดสำหรับภาษีไว้ล่วงหน้า
- ให้ผู้ทำบัญชีตรวจสอบก่อนวันครบกำหนด
- เก็บเอกสารและสมมติฐานที่ใช้ประมาณการอย่างเป็นระบบ
เช็กลิสต์ก่อนยื่น ภ.ง.ด.50 และ ภ.ง.ด.51
เช็กลิสต์ ภ.ง.ด.51
ตรวจสอบวันเริ่มต้นและวันสิ้นสุดรอบบัญชี
ประมาณการรายได้และรายจ่ายทั้งปี
คำนึงถึงฤดูกาลขายและรายได้ก้อนพิเศษ
ปรับตัวเลขให้เป็นกำไรสุทธิทางภาษี
ตรวจสอบอัตราภาษีและสิทธิของกิจการ
ตรวจเครดิตภาษีที่นำมาใช้ได้
เก็บหลักฐานและสมมติฐานของประมาณการ
ตรวจสอบการยื่นและชำระเงินให้สำเร็จ
เช็กลิสต์ ภ.ง.ด.50
ปิดบัญชีครบทุกเดือน
กระทบยอดธนาคาร ลูกหนี้ เจ้าหนี้ และสินค้าคงเหลือ
ตรวจเอกสารรายได้และค่าใช้จ่าย
แยกรายจ่ายส่วนตัวและรายจ่ายที่หักภาษีไม่ได้
จัดทำและตรวจสอบงบการเงินตามข้อกำหนด
กระทบยอดภาษีที่ชำระตาม ภ.ง.ด.51
ตรวจหนังสือรับรองภาษีหัก ณ ที่จ่าย
ตรวจยอดภาษีคงเหลือหรือยอดชำระไว้เกิน
ยืนยันการยื่นแบบและชำระเงินภายในกำหนด
คำแนะนำจากมุมมองของสำนักงานบัญชี
ภ.ง.ด.51 ไม่ควรเป็นงานที่เริ่มทำก่อนวันยื่นเพียงไม่กี่วัน เพราะตัวเลขประมาณการที่ดีต้องมาจากบัญชีที่เป็นปัจจุบันและความเข้าใจแผนธุรกิจในช่วงครึ่งปีหลัง
ในทางกลับกัน ภ.ง.ด.50 ก็ไม่ควรเป็นช่วงเวลาที่เพิ่งค้นพบว่าบริษัทมีเอกสารไม่ครบหรือบันทึกค่าใช้จ่ายผิดมาตลอดทั้งปี
สิ่งที่สำนักงานบัญชีอยากแนะนำคือ ให้ใช้การเตรียม ภ.ง.ด.51 เป็นจุดตรวจสุขภาพธุรกิจกลางปี หากกำไรลดลง ควรดูว่าเกิดจากยอดขาย ต้นทุน หรือค่าใช้จ่ายส่วนใด หากกำไรสูงกว่าคาด ควรวางแผนเงินสดสำหรับภาษีและตรวจสอบว่าบริษัทบันทึกรายการครบถ้วนหรือไม่
เมื่อบัญชีถูกดูแลอย่างต่อเนื่อง ภาษีจะไม่ใช่เรื่องที่ต้องคอยแก้ปัญหาย้อนหลัง แต่จะกลายเป็นข้อมูลที่ช่วยให้เจ้าของธุรกิจตัดสินใจได้ดีขึ้น
สรุป ภ.ง.ด.50 กับ ภ.ง.ด.51 ต่างกันอย่างไร
ภ.ง.ด.51 เป็นแบบภาษีเงินได้นิติบุคคลครึ่งรอบบัญชี โดยบริษัททั่วไปต้องประมาณการกำไรสุทธิทางภาษีของทั้งปีและนำกึ่งหนึ่งมาคำนวณภาษี ยื่นภายใน 2 เดือนหลังสิ้นช่วง 6 เดือนแรกของรอบบัญชี
ส่วน ภ.ง.ด.50 เป็นแบบภาษีเงินได้นิติบุคคลเมื่อสิ้นรอบบัญชี ใช้ผลประกอบการจริงทั้งปีหลังปรับปรุงรายการทางภาษี และต้องยื่นภายใน 150 วันนับจากวันสิ้นรอบบัญชี
ภาษีที่จ่ายไว้ตาม ภ.ง.ด.51 สามารถนำมาหักออกจากภาษีประจำปีใน ภ.ง.ด.50 ตามเงื่อนไข จึงไม่ใช่ภาษีที่ถูกเรียกเก็บซ้ำ แต่เป็นส่วนหนึ่งของระบบชำระภาษีระหว่างปี
สิ่งสำคัญที่สุดคือทำบัญชีให้เป็นปัจจุบัน ใช้ข้อมูลจริงประกอบการประมาณการ และตรวจสอบข้อเท็จจริงเฉพาะของธุรกิจก่อนยื่นแบบทุกครั้ง
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับ ภ.ง.ด.50 และ ภ.ง.ด.51
1. ภ.ง.ด.50 กับ ภ.ง.ด.51 ต่างกันอย่างไร
ภ.ง.ด.50 ใช้ยื่นภาษีเงินได้นิติบุคคลเมื่อสิ้นรอบบัญชีจากกำไรสุทธิทางภาษีจริง ส่วน ภ.ง.ด.51 เป็นแบบครึ่งรอบบัญชี ซึ่งนิติบุคคลทั่วไปคำนวณจากกึ่งหนึ่งของประมาณการกำไรสุทธิทั้งปี
2. บริษัทขาดทุนต้องยื่น ภ.ง.ด.50 หรือไม่
ต้องยื่น แม้บริษัทขาดทุน ไม่มีรายได้ หรือไม่มีภาษีต้องชำระ เพราะหน้าที่ยื่นแบบแยกจากหน้าที่ชำระภาษี
3. บริษัทขาดทุนต้องยื่น ภ.ง.ด.51 หรือไม่
โดยทั่วไปยังต้องยื่นและแสดงประมาณการขาดทุน เว้นแต่เข้าข้อยกเว้น เช่น รอบบัญชีแรกของบริษัทมีระยะเวลาน้อยกว่า 12 เดือน
4. บริษัทเปิดใหม่ต้องยื่น ภ.ง.ด.51 หรือไม่
หากรอบบัญชีแรกสั้นกว่า 12 เดือน ไม่ต้องยื่น ภ.ง.ด.51 สำหรับรอบนั้น แต่ต้องยื่น ภ.ง.ด.50 เมื่อสิ้นรอบบัญชี
5. ภ.ง.ด.51 ยื่นเดือนไหน
ต้องยื่นภายใน 2 เดือนนับจากวันสุดท้ายของช่วง 6 เดือนแรกของรอบบัญชี บริษัทที่มีรอบบัญชีมกราคมถึงธันวาคมจึงมีกำหนดตามหลักทั่วไปภายในสิ้นเดือนสิงหาคม
6. ภาษีที่จ่ายตาม ภ.ง.ด.51 หักจาก ภ.ง.ด.50 ได้หรือไม่
ได้ ภาษีที่ชำระไว้ตาม ภ.ง.ด.51 สามารถนำไปหักจากภาษีเงินได้นิติบุคคลประจำปีใน ภ.ง.ด.50 ตามเงื่อนไข
7. ประมาณการกำไร ภ.ง.ด.51 ต่ำกว่าความจริงจะถูกปรับหรือไม่
หากประมาณการขาดไปเกิน 25% ของกำไรสุทธิจริงโดยไม่มีเหตุอันสมควร อาจต้องเสียเงินเพิ่มร้อยละ 20 ของภาษีที่ชำระขาด การพิจารณาต้องดูข้อเท็จจริงและหลักฐานของแต่ละธุรกิจ
8. ฟรีแลนซ์หรือร้านค้าออนไลน์ต้องยื่น ภ.ง.ด.50 และ ภ.ง.ด.51 หรือไม่
หากทำธุรกิจในนามบุคคลธรรมดา จะใช้แบบภาษีบุคคลธรรมดาตามประเภทเงินได้ แต่หากจดทะเบียนและรับรายได้ผ่านบริษัท บริษัทจะมีหน้าที่ยื่น ภ.ง.ด.50 และ ภ.ง.ด.51 ตามเงื่อนไข
หมายเหตุ: บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปตามหลักเกณฑ์ที่ตรวจสอบ ณ วันที่ 25 กรกฎาคม 2569 วันครบกำหนด อัตราภาษี สิทธิประโยชน์ และผลของการยื่นล่าช้าอาจเปลี่ยนแปลงหรือแตกต่างตามข้อเท็จจริงของกิจการ ควรตรวจสอบประกาศและปฏิทินของกรมสรรพากรก่อนดำเนินการ
ปรึกษาเรื่องบัญชีและภาษีกับสกุลณา การบัญชี
หากเจ้าของธุรกิจต้องการวางระบบบัญชี ตรวจสอบเอกสาร หรือวางแผนภาษีให้เหมาะกับธุรกิจของตัวเอง สามารถปรึกษา “สกุลณา การบัญชี” เพื่อช่วยดูแลหลังบ้านให้ธุรกิจเดินต่อได้อย่างมั่นใจ
🌐 Website: www.sakunnaaccounting.com
💙 Facebook: fb.com/sakunna.accounting
